Zalecenia dot. odmian ekologicznych 2014

(comments: 0)

groch siewny - bobik - łubin niebieski (wąskolistny)

Wskazówki dotyczące gatunków uprawnych
W Saksonii w roku 2012 na około 1.000 ha powierzchni użytkowanych ekologicznie uprawiane były rośliny strączkowe na nasiona (źródło: SMUL 2013). Zajmowały one 5% gruntów ornych w rolnictwie ekologicznym. Uprawa została w ostatnich latach ograniczona, mimo istotnej funkcji roślin strączkowych jako roślin dostarczających azot w tym systemie uprawy. Problemów przysparzało występowanie chorób i szkodników oraz regulacja zachwaszczenia. Poza tym w ostatnich latach na obniżenie plonu wpłynęła susza w okresie wczesnowiosennym.

Masywne zmniejszenie powierzchni uprawnych w rolnictwie doprowadziło do tego, że wstrzymane zostały programy hodowli roślin strączkowych i hodowcy nie oferują  już nowych odmian. Sytuacja ta dotyczy szczególnie łubinu niebieskiego. Trudną sytuacją roślin strączkowych próbowano się zająć w ramach różnych inicjatyw. Do wspierania uprawy ma przyczynić się m.in. strategia roślin o wysokiej zawartości białka BMELV. Do głównych zadań należą prace badawcze, poprawa łańcucha czerpania wartości od uprawy do użycia oraz instrumenty polityki rolnej. Powstały sieci demonstracyjne, których celem jest praktyczna prezentacja uprawy roślin strączkowych. W ramach reformy WPR przewidywane jest wsparcie uprawy strączkowych. Forma tego działania nie została jeszcze ostatecznie ustalona.

Groch siewny wykazuje dużą zdolność przystosowania do różnych warunków miejsca uprawy. Natomiast uprawa bobiku wymaga dobrego zaopatrzenia gleb w wodę. Łubin niebieski nadaje się przede wszystkim na gleby deluwialne, ale można go również uprawiać na stanowiskach przepuszczających wodę oraz na glebach kamienistych.
Podczas wyboru gatunku należy uwzględnić docelowe użytkowanie. Podczas gdy w czasie sprzedaży największą rolę odgrywa plon nasion, w produkcji na własny użytek w gospodarstwie większą uwagę zwraca się na zawartość białka surowego. Ze względu na wyższą zawartość białka surowego, bobik i łubin niebieski często górują nad grochem siewnym. 

Podstawą zaleceń dotyczących wyboru odmian są ekologiczne doświadczenia odmianowe z grochem siewnym na stanowiskach Roda (do 2011) oraz Nossen (Saksonia), Mittelsömmern (Turyngia), a także Bernburg (Saksonia - Anhalt). W przypadku bobiku dotychczas przeprowadzone było jedno dwu-, trzyletnie doświadczenie odmianowe w Mittelsömmern oraz Dornburgu. Łubin w trzech powyższych krajach związkowych nie jest oceniany w warunkach ekologicznych. Dlatego w przypadku łubinu niebieskiego i  bobiku należy wykorzystywać wyniki ekologicznych doświadczeń odmianowych z innych obszarów uprawy, a także wyprowadza się pochodne z konwencjonalnych krajowych doświadczeń odmianowych.

Przy roślinach strączkowych uprawianych na ziarno niezawodność oceny odmian jest mniejsza niż w przypadku zbóż. Z jednej strony do dyspozycji jest mniej prób, które można poddać ocenie, z drugiej strony plony z roku na rok, ale także w zależności od stanowiska uprawy, ulegają istotnym wahaniom.

Groch siewny
Podczas wyboru odmiany, oprócz plonowania dużą rolę odgrywa odporność na wyleganie i stabilność łodygi. Niektóre odmiany grochu siewnego wykazują mniejszą skłonność do wylegania przy jednoczesnej większej długości rośliny, a wyższy łan przed żniwami ułatwia młócenie. W doświadczeniach nad odmianami ekologicznymi różnica pomiędzy ocenianymi odmianami pojawiała się w przypadku upraw o wysokości przed zbiorem wynoszącej ok. 20 cm.  Na różnice odmianowe związane z zawartością białka surowego należy zwracać uwagę przede wszystkim przy skarmianiu w gospodarstwie.  Znaczenie dla kosztów materiału siewnego ma również masa tysiąca sztuk (MTS).

Próby odmianowe z grochem siewnym 2013
Ze względu na przepowiadane do końca marca warunki zimowe, wysiew nasion grochu siewnego na stanowiskach lessowych nastąpił dopiero w połowie kwietnia. Groch wykiełkował na początku maja, około cztery tygodnie później niż w latach poprzednich. Pod koniec maja i na początku czerwca zanotowano bardzo obfite opady deszczu, przez co szczególnie w Nossen, utrudniona była regulacja zachwaszczenia. Porażenie chorobami określono na poziomie niskim. Silniejsze wyleganie zanotowano w Mittelsömmern. Po w sumie suchej i ciepłej fazie w lipcu, groch siewny dojrzał pod koniec miesiąca z różnicą dwóch do trzech tygodni 
w stosunku do lat poprzednich.

W Nossen, ze względu na duże zachwaszczenie grochu, nie można było go zebrać i w związku z tym doświadczenie przerwano.  Na dwóch pozostałych stanowiskach osiągnięto plon po 42 kwintale/ha ziarna, co 
o 20% przewyższało średnią z lat poprzednich.  Zawartość białka surowego wynosząca prawie 20% znajdowała się w obszarze wartości średnich.

Zalecenia odmianowe

Alvesta, Respect, KWS La Mancha, Navarro

tl_files/agroprak/fachbeitraege/pl/sortenempfehlung_koernerleguminosen_1.gif

Wskazówki dotyczące odmian
Alvesta w wieloletnich doświadczeniach przekonała wysokim i stabilnym plonem. Zawartość białka surowego jest średnia do lekko poniżej przeciętnej. Odporność na wyleganie oraz stabilność łodygi są trochę słabsze, ale wystarczające.

Respect w sumie dała średnie plony, które w ostatnich latach były bardzo stabilne. W obecnym asortymencie jest to odmiana najbardziej odporna na wyleganie i osiąga największą wysokość łanu przed zbiorem. Ta cecha sprawia, że jest to odmiana interesująca na gleby lessowe oraz gleby kamieniste.

KWS La Mancha w doświadczeniach trzyletnich osiągnęła średnie plony nasion oraz wysoki do bardzo wysokiego plon białka surowego. Bardzo duża zawartość białka surowego sprawia, że jest to odmiana nadająca się przede wszystkim do użycia w gospodarstwie. Odporność na wyleganie oraz stabilność łodygi są na średnim poziomie.

Navarro wykazała się wahaniami w plonowaniu, których wartości uśrednione były jednak wyższe od plonu średniego. W przypadku odporności na wyleganie i stabilności łodygi odmiana ta znajduje się w obszarze średnim, zawartość białka surowego jest na poziomie średnim do wyższego.

Casablanca w roku 2013 poprawiła się i znajdowała się na średnim poziomie plonowania, po tym, gdy 
w poprzednich latach nie przekonywała swoim plonowaniem. Ze względu na wysoką zawartość białka surowego Casablanca osiągnęła średni do wysokiego plon białka surowego. Odmiana o dużych nasionach oceniona została jako odmiana o średniej skłonności do wylegania. Wysokość łanu przez zbiorami była zróżnicowana. Zaobserwowano silniejsze pękanie strąków.

Rebel w pierwszym roku oceny miała niski plon. Odmiana charakteryzuje się wysoką zawartością białka surowego oraz dużą MTS.

tl_files/agroprak/fachbeitraege/pl/sortenempfehlung_koernerleguminosen_2.gif

Bobik

Przy wyborze odmian, oprócz plonowania należy zwrócić uwagę na różnice w zawartości surowego białka (25 - 29%) oraz MTS (380 - 470 g). Odmiany kwitnące na biało, zawierające niewiele taniny, można stosować 
w większej ilości jako dodatek do pasz dla trzody chlewnej i drobiu.  Odmiany ubogie w wicynę i konwicynę  nadają się szczególnie na paszę dla drobiu. Podczas, gdy w przypadku wylegania istnieją wyraźne różnice odmianowe, u wszystkich odmian w znaczącym stopniu może występować łamliwość łodygi oraz wierzchołka. 
Oprócz odmian dopuszczonych do uprawy w Niemczech, do dyspozycji są również nowe hodowle 
z innych krajów UE. Ponieważ stwierdzono duże wahania plonów poszczególnych odmian, z roku na rok oraz ze względu na miejsce uprawy, obecnie nie jest możliwe oszacowanie plonowania.

tl_files/agroprak/fachbeitraege/pl/sortenempfehlung_koernerleguminosen_3.gif

Fuego oraz Espresso są odmianami bobiku zawierającymi taniny, ze zwykle ponadprzeciętnym plonem nasion oraz z niewielką skłonnością do wylegania. Przede wszystkim nadają się do spasania przeżuwaczy. Fuego jest odmianą o dużych nasionach.

Isabell osiągnęła niższy plon niż Fuego i Espresso, ale jej zaletą jest nieco wyższa zawartość surowego białka. Isabell ma niewielką tendencję do wylegania.

Divine jest odmianą ubogą w wicynę i konwicynę, która wykorzystywana jest przede wszystkim do żywienia drobiu. Plonowanie jest poniżej średniej. Należy również zwrócić uwagę na skłonność do wylegania.

Julia i Bioro w przeprowadzonych doświadczeniach wykazały się dużym zróżnicowaniem plonowania. Potrzeba kolejnych lat testów, aby móc ocenić plonowanie tych odmian. Bioro charakteryzuje się bujniejszym wzrostem oraz większą skłonnością do wylegania.

Alexia na niektórych poletkach doświadczalnych uzyskiwała przekonujące plony. Zawartość białka surowego utrzymuje się na poziomie średnim. Może wystąpić silniejsze wyleganie.

Fabelle do tej pory uzyskała średnie plony. Zgodnie z danymi hodowcy, Fabelle zawiera mniejszą ilość wicyny 
i konwicyny. Fabelle należy do odmian o małej skłonności do wylegania.

Fanfare - krajowe badania nad tą odmianą rozpoczęto dopiero w roku 2013. Najczęściej dawała wysoki plon nasion przy w sumie średniej zawartości białka surowego.

Taifun jest odmianą o niewielkiej zawartości tanin, plonuje poniżej przeciętnej, mniej więcej na poziomie dotychczas ocenianych odmian tego typu. Także zawartość białka surowego jest mniejsza niż u większości innych odmian. Jej zaletą jest niewielka skłonność do wylegania.

Łubin niebieski
Odmiany typu rozgałęziającego się mają większy potencjał plonowania, jednak w latach wilgotnych dojrzewają nierównomiernie, w związku z czym przed i podczas zbiorów mogą wystąpić duże straty nasion. W przypadku odmian samokończących dojrzewanie jest bardziej równomierne. Z tego względu odmiany te nadają się do wysiewu na obszarach o mniej korzystnych warunkach do dojrzewania.

Gęstość siewu w przypadku typów rozgałęzionych wynosi 90 do 100 nasion/m2, a odmian samokończących 120 do 140 nasion/m2. Ze względu na kiełkowanie epigeiczne, czyli rodzaj kiełkowania, w którym część podliścieniowa zarodka wydłuża się i powoduje wynoszenie liścieni ponad powierzchnię gleby, należy wysiewać nasiona na głębokość 2 do 4 cm. Jeżeli na polu od ponad dziesięciu lat nie uprawiano łubinu, zaleca się szczepienie materiału siewnego odpowiednimi bakteriami brodawkowymi (rhizobium). W celu zapobiegania antraknozie, najważniejszej chorobie łubinu, należy zwracać szczególną uwagę na zdrowotność materiału siewnego. 
Różnice odmianowe w zakresie zawartości białka surowego znajdują się w przedziale 27 do 33 %, przy MTS pomiędzy 140 a 190 g.

Odmiana Mirabor jest pierwszą od wielu lat odmianą dopuszczoną do uprawy w Niemczech.

tl_files/agroprak/fachbeitraege/pl/sortenempfehlung_koernerleguminosen_4.gif

Boregine charakteryzuje się wysokim plonowaniem. Zawartość białka surowego jest poniżej średniej.  Przy średniej odporności na wyleganie może dojść do opóźnionego dojrzewania pędu i silnego pękania strąków. 
W porównaniu z innymi odmianami MTS jest wysoka.

Borlu dawała najczęściej średni plon, który może ulegać dużym wahaniom. Ze względu na nieco wyższą zawartość białka surowego, lekkiej poprawie może ulec plon białka surowego. Borlu dojrzewa trochę wcześniej niż Boregine. Jednak dojrzewanie było nieregularne i dochodziło do rozkrzewienia wtórnego.

Probor także charakteryzuje się wyraźnymi wahaniami plonowania. Zaletą tej odmiany jest wysoka zawartość białka surowego, dlatego jest to dobra odmiana do wykorzystywania w gospodarstwie. Jest to odmiana 
o drobnych nasionach.

Boruta ma mniejszy potencjał plonowania niż odmiany rozgałęziające się. Jednak przy niekorzystnych warunkach pogodowych w okresie zbiorów, dobra odporność na wyleganie, samokończący pęd oraz wczesne dojrzewanie przyczyniają się do zabezpieczenia plonowania na stałym poziomie. Należy unikać dopuszczania do przejrzewania, ponieważ Boruta ma skłonność do pękania strąków.

Haags Blaue jest w normalnych warunkach odmianą o wyraźnie niższym plonowaniu w porównaniu do pozostałych odmian. Przy odpowiednich warunkach stanowiskowych i pogodowych jest odmianą wartą rozważenia, ponieważ charakteryzuje się wyśmienitą odpornością na wyleganie oraz wczesnym i równomiernym dojrzewaniem, co gwarantuje stałość plonu.

Zurück

Pasujące do tematu działania rolno - środowiskowe na AgroPrak