ROLNICTWO EKOLOGICZNE. Jak chronić by jak najmniej szkodzić: Po pierwsze nie szkodzić

(comments: 0)

Rosnąca liczba konsumentów zdrowej żywności, a zwłaszcza tej pochodzącej z certyfikowanych ekologicznych gospodarstw spowodowała wzrost zainteresowania rolników taką produkcją.

Celem ekologicznej uprawy roli jest jak najmniejsza ingerencja w środowisko naturalne. Wiąże się to ze spełnieniem szeregu wymagań, zarówno co do techniki uprawy, jak i ochrony roślin.

Pracochłonna ochrona
Prowadzenie produkcji roślinnej bez użycia chemicznych środków ochrony wymaga dużego nakładu pracy, ze względu na konieczność zastąpienia ich metodami mechanicznymi, agrotechnicznymi i biologicznymi. Prowadzenie produkcji roślinnej w gospodarstwach ekologicznych nie należy do łatwych zadań choćby dlatego, że stosowanie herbicydów w tego typu gospodarstwach jest zabronione.

Profilaktyka na chwasty
Walkę z chwastami można prowadzić poprzez działania zapobiegawcze i przez bezpośrednie zwalczanie. Do działań zapobiegawczych zaliczamy właściwy dobór płodozmianu, odmian roślin uprawnych, kompostowanie materiałów organicznych i czyszczenie materiału siewnego. W przypadku bezpośredniego zwalczania chwastów wykonuje się zabiegi za pomocą dostępnych narzędzi takich, jak pielnik, pielniko-obsypnik, obsypnik czy brona-chwastownik. Jedną z metod powszechnie stosowanych przez rolników ekologicznych są bezpośrednie zabiegi profilaktyczne oparte na stosowaniu naturalnych gnojówek, wyciągów i wywarów z roślin.

Zdrowa gleba na choroby
Ochrona roślin to nie tylko bezpośrednia walka z ogniskiem zapalnym, lecz szereg działań, które się do tego przyczyniają. Podstawowym warunkiem zdrowotności roślin jest zdrowa gleba, która ma zdolność hamowania rozwoju organizmów chorobotwórczych, dlatego decydującą rolę w ochronie ma niszczenie źródeł infekcji oraz stosowanie kompostu, który najskuteczniej przywraca i utrzymuje równowagę biologiczną gleby. Niszczenie źródeł infekcji polega na usuwaniu chorych części i całych roślin, usuwaniu resztek roślin pozostawionych w polu, wykonaniu podorywki i starannej orki zimowej, w celu niszczenia zimujących form przetrwalnikowych oraz żywicieli pośrednich.

Płodozmian i następstwo roślin
Kolejnym ważnym elementem w ochronie roślin jest odpowiednio zaplanowany płodozmian z zachowaniem właściwego następstwa roślin. Zasadę, której należy przestrzegać to nie uprawiać tej samej rośliny po sobie, ze względu na formy przetrwalnikowe, które giną w okresie 2-3 lat a nawet i 4-6 lat (kiła kapusty, parch zwykły ziemniaka oraz grzyby z rodzaju Fusarium, Verticilium, Phytium i Phytophhtora).

Odporneadmiany
Najlepszą metodą w ochronie roślin przed chorobami jest odpowiedni dobór odmian odpornych lub tolerancyjnych na choroby oraz dobór terminów i zabiegów pielęgnacyjnych, niekorzystnych dla rozwoju chorób. Najbardziej odpowiednim terminem do siewu jest okres, który zapewni szybkie wschody roślin.

Znaczącą rolę w ochronie roślin przed chorobami odgrywa uprawa roślin fitosanitarnych, które poprawiają stan sanitarny środowiska glebowego, głównie poprzez specyficzne oddziaływanie wydzielin korzeniowych. Wpływają one na tempo rozwoju fauny i flory glebowej. Ograniczają liczebność czynników chorobotwórczych i szkodników, a stymulują rozwój pożytecznej mikroflory. Gatunki te powinny być uprawiane przede wszystkim, jako międzyplony lub poplony. Rośliny fitosanitarne na zielony nawóz powinno się wysiewać przynajmniej przez rok albo dwa lata. Do tego typu roślin zalicza się między innymi owies, żyto, gorczycę, kukurydzę i wcześniej rośliny bobowate. Ważne, aby nie siać rośliny fitosanitarnej należącej do tej samej rodziny botanicznej, co gatunek odpowiedzialny za powstanie zmęczenia gleby. Korzystna jest uprawa roślin fitosanitarnych w mieszankach, na przykład owies z seradelą czy żyto z koniczyną, gdyż mają one znacznie korzystniejsze działanie niż uprawa pojedynczego gatunku.

Do bezpośrednich działań, jakie można wykonać w celu ochrony roślin należy stosowanie wywarów lub wyciągów z roślin. Oto kilka przepisów jak przygotować taki preparat:

Gnojówka z pokrzyw
1 kg świeżych pokrzyw lub 250 g suszu zalać 5 litrami wody. Pozostawić do fermentacji przez 14 dni, codziennie mieszać. Stoso31 ekologia wać w rozcieńczeniu 1:20 do aktywacji życia w glebie, wzmocnienia roślin i przy chlorozie liści.

Wyciąg z pokrzywy
1 kg świeżych liści pokrzywy lub 250 g suszu zalać 5 litrami wody, moczyć przez 24 godziny. Nie rozcieńczony wyciąg stosować do oprysku roślin przeciw mszycom.

Wyciąg ze skrzypu polnego
1 kg świeżego ziela skrzypu polnego lub 250 g suszu namoczyć w 10 litrach wody przez 24 godziny. Następnie całość zagotować i trzymać przez pół godziny na wolnym ogniu. Po ostudzeniu stosować w rozcieńczeniu 1:5 z wodą do oprysku roślin przeciw chorobom grzybowym. Oprysk powtarzać co 2 tygodnie.

Wyciąg z wrotycza
50 g suszu zalać 10 litrami wody, pozostawić na 3 dni. Stosować w formie oprysku przeciwko przędziorkom malin.

Wyciąg z liści pomidora
Kilkanaście liści pomidora lub młodych bocznych pędów zalać 3 litrami wody. Po trzech godzinach odcedzić i opryskać rośliny kapustne – działa na bielinka kapustnika. Zabieg powtarzać co 2 dni.

Wyciąg z aksamitki
Pół wiadra suchych roślin zalać 10 litrami wody, pozostawić na dwa dni. Po tym czasie przecedzić, dodać 40 g szarego mydła. Stosować przeciw mszycom, szczególnie w uprawie roślin jagodowych.

Wyciąg z rumianku
3 kg ziela lub 1 kg suszu zalać 10 litrami ciepłej wody, pozostawić na 12 godzin. Rozcieńczyć wodą w stosunku 1:5. Stosować do oprysku przeciw mszycom, przędziorkom, gąsienicom motyli.

Wyciąg z korzeni i liści chrzanu
300 g liści lub korzeni chrzanu zalać 10 litami wody na okres 5 godzin. Opryskiwać 3 razy w trzydniowych odstępach przeciw brunatnej zgniliźnie.

Wyciąg z łusek czosnku
100 g łusek i suchych liści czosnku zalać 10 litrami wody i pozostawić na 24 godziny. Świeżym wyciągiem opryskać rośliny przeciwko mszycom i przędziorkom.

Wyciąg z mniszka lekarskiego
250 g rozdrobnionych korzeni lub 400 g liści zalać 10 litrami wody i pozostawić na 3 godziny. Następnie przecedzić, opryskać kilkakrotnie przeciwko mszycom, przędziorkom i miodunkom.

Wyciąg z łusek cebuli
200 g łusek cebuli zalać 10 litrami ciepłej wody. Pozostawić na okres 4-5 dni. Wykonywać kilkakrotny oprysk roślin kwitnących przeciwko mszycom i przędziorkom.

Wywar z liści pomidora
1 kg świeżych liści pomidora zalać 10 litrami wody i gotować przez pół godziny. Po ostudzeniu przecedzić, rozcieńczyć wodą w stosunku 1:3 i dodać 100 g szarego mydła. Wywar stosować do oprysku przeciwko mszycom, przędziorkom, gąsienicom bielinka, owocówkom i pchełkom.

Wywar z krwawnika
800 g suszonego krwawnika zebranego na początku kwitnienia, zalać 10 litrami wody i gotować przez pół godziny, dodać 40 g szarego mydła. Wywar stosować do oprysku przeciw mszycom, przędziorkom, gąsienicom bielinka i larwom pluskwiaków. Zabieg stosować kilkakrotnie.

Wywar ze skrzypu
300 g świeżych roślin lub 30 g suszu zalać 2 litrami wody, gotować 20 minut. Wywar stosować w rozcieńczeniu 1:20 przeciwko chorobom grzybowym. W produkcji ekologicznej można również korzystać z gotowych preparatów. Ich wykaz znaleźć można na stronie Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu www.ior.poznan.pl

Autorka: Iwona Polak, DODR we Wrocławiu
Fot.: Monika Miniewska, DODR we Wrocławiu

Zurück

Pasujące do tematu działania rolno - środowiskowe na AgroPrak